Agra

Fort w Agrze

Budowę masywnego fortu w Agrze rozpoczął w 1565 r. cesarz Akbar. Aż do czasów Szahdżahana fort był sukcesywnie rozbudowywany. Za panowania Akbara służył wyraźnie celom wojskowym, Szahdżahan ostatecznie uczynił z niego pałac. Fort należy koniecznie zobaczyć, bowiem wiele wydarzeń, które doprowadziły do budowy Tadżu, rozegrało się właśnie tutaj.

Fort leży nad brzegiem Jamuny. Masywne mury otoczone fosą o szerokości 10 m ciągną się na długości 2,5 km. Wewnątrz znajduje się wiele ciekawych obiektów, a fort sprawia wrażenie miasta w mieście. Nie wszystkie budynki są udostępnione do zwiedzania. Wzniesiony przez Szahdżahana, piękny, znany ze swych doskonałych proporcji, marmurowy Perłowy Meczet (Moti Masdżid) jest niestety zamknięty.

Wejście od strony południowej przez Bramę Amara Singha (Amar Singh Gate), otw. od wschodu do zachodu słońca, 10,50 INR, pt. bezpł.

Sala Audiencji Publicznych (Diwan-i-Am) To dzieło Szahdżahana zastąpiło wcześniejszą, wykonaną z drewna budowlę. Jego poprzednicy mieli swój udział w budowie komnaty, natomiast inkrusta-cja marmuru w sali tronowej bezwzględnie nosi wpływ Szahdżahana. Cesarz zasiadał tu w czasie spotkań z urzędnikami albo wysłuchiwał spraw swoich poddanych. Obok Sali Audiencji Publicznych znajduje się mały Meczet Klejnotu (Nagina Masdżid) oraz Ladies’ Bazaar, na którym kupcy oferowali swój towar damom mo-golskiego dworu.

Sala Audiencji Prywatnych (Diwan-i-Chas) Pomieszczenie to zbudował także Szahdżahan w latach 1636 – 1637 i przeznaczył na spotkania z ważnymi dygnitarzami i posłami. Sala składa się z dwóch komnat połączonych trzema łukami. Tutaj stał słynny Pawi Tron, który później Aurang-zeb sprowadził do Delhi, a w końcu Nadir-Szah wywiózł do Iranu. Zachowane fragmenty tronu można oglądać obecnie w Teheranie.

Ośmioboczna Wieża (Musamman Burdź, Saman Burdź) Stoi tuż obok Sali Audiencji Prywatnych i małego prywatnego meczetu Mina Masdżid. Jest jeszcze jedną doskonale zaprojektowaną budowlą Szahdżahana, wybudowaną dla Mumtaz Mahal. Z tej właśnie wieży cesarz spoglądał ponad Jamuną na Tadż Mahal. W niej też zmarł w 1666 r. po siedmiu latach więzienia. Z biegiem lat wieża uległa zniszczeniu.

Pałac Dżahangira (Jehangir’s Pałace) Mówi się, że Akbar zbudował tę największą prywatną rezydencję w forcie dla swego syna. Pałac jest pierwszą budowlą, która wskazuje na przesunięcie akcentów w przeznaczeniu fortu – warownia zaczęła pełnić funkcję luksusowej rezydencji.

Pałac jest ciekawy ze względu na fuzję hinduskiego i środkowoazjatyckiego stylu architektonicznego. Kontrastuje ze znakomitym mogolskim stylem, który przyjął ostateczne kształty za czasów Szahdżahana.

Prywatny pałac Szahdżahana, Khas Mahal, zbudowany z białego marmuru, posiadał podziemne pokoje, które miały dawać wytchnienie od letniego upału. Pałac Luster (Szisz Mahal) miał służyć damom haremowym za miejsce, w którym się przebierały. Ściany inkrustowane są drobnymi szkiełkami. Winnica (Anguri Bagh), znajdująca się przed Khas Mahalem, była w rzeczywistości wykwintnym mogolskim ogrodem. Brama Delhi (Delhi Gate) i Brama Słonia (Hathi Pol) obecnie są zamknięte.

Przed pałacem Dżahangira stoi Hauz-i-Dźahangiri – ogromna „łaźnia” wyciosana z jednego bloku kamiennego. Nie wiadomo dla kogo i po co ją zbudowano. Przeznaczenie tej budowli oraz jej właściciel pozostają w sferze domysłów. Brama Amara Singha swą nazwę bierze od imienia maharadży Dźodhpuru, który wraz ze swymi zwolennikami został zabity w tym miejscu wkrótce po kłótni w Sali Audiencji Publicznych w 1644 r. Zadość „sprawiedliwości” czyniono w owych czasach niesłychanie szybko. Z fortu prowadzi pionowy szyb do samej rzeki. Ci, którzy utracili sympatię Wielkiego Mo-gola, bez zbędnych ceregieli żegnali się tu z życiem.

Wielki Meczet

Meczet zbudował w 1648 r. Szahdżahan. Nad główną bramą widnieje inskrypcja mówiąca, że meczet został zbudowany dla Dźahanary, córki cesarza uwięzionej później wraz z ojcem przez Aurangzeba. Budowla, mimo iż olbrzymia, nie zachwyca tak, jak Wielki Meczet Szahdżahana w Delhi.

Mauzoleum Itimadud-dauli

Po drugiej stronie Jamuny, na północ od fortu, znajduje się kilka interesujących zabytków. Przez rzekę biegnie dwupoziomowy most dla pieszych, rowerzystów, rikszy i wozów ciągniętych przez woły.

Pierwszym w kolejności zabytkiem jest znakomite mauzoleum mirzy Ghijas-bega, znane jako mauzoleum Itimadud-dauli. Ghijas-beg był perskim dostojnikiem, który za panowania cesarza Dżahangira piastował stanowisko wazira, czyli premiera. Posługiwał się imieniem Itimadud-dauli (po arabsku: „podpora państwa”), którym uhonorował go jeszcze cesarz Akbar. Mauzoleum wybudowała w latach 1622-1628 piękna córka mirzy i żona cesarza Dźa-hangira – Nurdźahan (Jasność Świata). Mumtaz Mahal była jej bratanicą. Po śmierci męża Nurdźahan także jemu wybudowała niedaleko Lahore podobne mauzoleum.

Mauzoleum Itimadud-dauli jest interesujące, gdyż wiele obecnych tu elementów architektonicznych przejął Tadż Mahal, którego budowę rozpoczęto zaledwie parę lat później. Mauzoleum zbudowano w całości z marmuru, co było innowacją w sztuce mogolskiej. Także po raz pierwszy posłużono się florencką mozaiką – inkrustacją marmuru, wielce charakterystyczną dla Tadżu.

Grobowiec Itimadud-dauli jest niewielki i przysadzisty w porównaniu do strzelistego Tadżu, ale też i skrojono go na ludzką miarę. Urzeka małą formą oraz pięknem motywów, pokrywających ściany grobowca. Światło sączy się do wewnątrz przez niezwykle subtelne marmurowe okratowania.

„Mały Tadż” jest lokalną nazwą mauzoleum, niemniej określenie to jest dalece niestosowne i niewłaściwe.

Otwarte od wschodu do zachodu słońca, 5,50 INR, pt. bezpł.

Porcelanowe Mauzoleum

Grobowiec Ćini Ka Rauza (China Tomb) znajduje się w odległości 1 km na północ od mauzoleum Itimadud-dauli. Zbudowany na planie kwadratu, przysadzisty i zwieńczony pojedynczą ogromną kopułą jest dziełem Afzal Chana, wysokiego urzędnika na dworze Szahdżahana, zmarłego w Lahore w 1639 r. Wnętrze mauzoleum zostało pokryte jasnymi emaliowanymi kafelkami. Cały grobowiec zdradza wyraźne wpływy perskie. Obecnie Porcelanowe Mauzoleum jest bardzo zniszczone i zaniedbane. Pozostałości kafelkowego wnętrza uzmysławiają niegdysiejsze piękno budowli.

Ogród Ram Bagh

Ogród znajduje się nad brzegiem Jamuny, 2 km na północ od Porcelanowego Mauzoleum. Niestety jest zarośnięty i zaniedbany. Założony przez cesarza Babura w 1528 r., Ram Bagh jest najwcześniejszym mogolskim ogrodem. Podobno złożono tu zwłoki cesarza przed przewiezieniem ich na stałe miejsce spoczynku do Kabulu w Afganistanie. Otwarte od wschodu do zachodu słońca, bezpł.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *